Czym jest “Wolność i Solidarność”?
„Zamiast palić komitety – zakładaj je!” – słynne hasło Jacka Kuronia może stanowić motto drugiego numeru pisma „Wolność i Solidarność”. Ważne miejsce zajmują w nim bowiem dzieje opozycji demokratycznej i Komitetu Obrony Robotników, który powstał 35 lat temu. Fascynującym świadectwem poglądów niepokornych lat siedemdziesiatych jest odnaleziony przez nas w archiwum IPN i publikowany po raz pierwszy zapis spotkania Jacka Kuronia z opozycjonistami w Lublinie 1978 roku (dział Opozycja na żywo). Z tego samego roku pochodzi tekst Jakuba Karpińskiego Niepodległość od wewnątrz, który przedstawia koncepcje polityczne środowiska KOR (Archiwum wolnej myśli). W dziale Studia omawiamy też kluczowy dla historii KSS KOR rok 1977.
Osobny, bogato ilustrowany blok materiałów poświęcamy I Zjazdowi NSZZ Solidarność. Atmosferę zgromadzenia w gdańskiej hali Olivii wspomina ówczesny korespondent „Tygodnika Solidarność” Andrzej Kaczyński. Grzegorz Majchrzak przedstawia kulisy uchwalenie najgłośniejszego dokumentu zjazdu – słynnego Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej, który wywołał wściekłość Leonida Breżniewa. Kilka miesięcy później solidarnościowy karnawał został gwałtownie przerwany. W tym roku mija XXX rocznica wprowadzenia stanu wojennego. Z tej okazji „Wolność i Solidarność” publikuje pierwszą tak dokładną statystykę represji przygotowaną przez prof. Andrzeja Friszke. Obraz oporu społecznego w pierwszych dniach i tygodniach po 13 grudnia 1981 roku przedstawia prof. Wojciech Polak. Zaś Jan Lityński, jeden z czołowych działaczy opozycji i Solidarności, który napisał tekst Posłania…, wspomina swoje internowanie i ucieczkę (Z więzienia do podziemia). Demokratyczny opór wobec komunizmu przyniósł Polsce wolność w 1989 roku, ale w niektórych krajach trwa do dziś. Historia i współczesność ruchu opozycyjnego w Chinach stanowią temat artykułu Marii Kruczkowskiej (Zbuntowani za wielkim murem). W tym samym bloku (Dysydenci w Państwie Środka) drukujemy po raz pierwszy po polsku najważniejszy dokument programowy chińskich demokratów –Kartę 08. Za jej ogłoszenie laureat pokojowej Nagrody Nobla w 2010 roku Liu Xiaobo od dwóch lat siedzi w więzieniu.
Numer drugi „Wolności i Solidarności” przynosi także wiele innych artykułów i materiałów archiwalnych dotyczących dziejów opozycji i Solidarności, autorstwa znakomitych znawców przedmiotu, jak prof. Jerzy Holzer, prof. Jerzy Eisler, dr hab. Aleksander Hall i dr Krzysztof Persak. Zapraszamy do lektury.
Najnowsze wydanie
